Skip to content

Wij reizen om te lezen

17 juni 2013

In mijn jeugd heb ik veel, veel te veel romans van Agatha Christie gelezen. Ik weet niet wat me toen bezielde. Onze dorpsbibliotheek beschikte over een fraaie collectie Christie-omnibussen en die haalde ik per dozijn in huis. Ik las zo’n omnibus dan in in één ruk uit, alle verhalen achter mekaar en alle boeken achter mekaar. En dan weer naar de bibliotheek, om de volgdende lading omnibussen.

Het was een periode van waanzin, achteraf bekeken. Daarna heb ik ook een hele tijd mijn bekomst gehad van het genre. Ik ontdekte de Amerikaanse noir-schrijvers Dashiell Hammett en Raymond Chandler, met hun rauwe, grauwe verhalen en hun cynische detectives vol zwarte humor.

Chandler rekende in zijn essay The simple art of murder genadeloos af met moordverhaaltjes à la Christie en toen lustte ik ze helemaal niet meer, natuurlijk. Ik las alleen nog noir! Ik ontdekte al snel dat ook in dat genre een heleboel rotzooi geschreven is, maar de beste noirverhalen waren in elk geval stukken beter dan de beste klassieke moordverhalen.

Maar ik belandde eens op een anonieme internationale luchthaven, zonder lectuur op zak. In de anonieme boekhandel aldaar staarde een pocket mij smekend aan: The Floating Admiral. Geschreven door The Detective Club, waar onder meer Agatha Christie lid van was.

Een leuke knoeiboel

De ledenvan de Club hadden elk één hoofstuk van dit verhaal geschreven. Elke schrijver las de vorige hoofdstukken, zocht naar aanwijzingen en bedacht dan een ontknoping. Hij schreef zijn hoofdstuk in de geest van die ontknoping, met opnieuw de nodige aanwijzingen, maar zonder de ontknoping zelf te schrijven. Daarna was het aan de volgende schrijver om een hoofdstuk te bedenken, tot in het laatste hoofdstuk de echte ontknoping volgde. Maar alle alternatieve ontknopingen waren ook achteraan in het boek toegevoegd.

Zo’n curiosum was té charmant om te laten liggen en ik schafte me The Floating Admiral aan. Het verhaal was verschrikkelijk verwarrend maar hoogst vermakelijk. Je voelde hoe de schrijvers op het einde van het boek zelf nauwelijks nog wijs geraakten uit alle vergezochte aanwijzingen en vreemde plotwendingen. Het laatste hoofdstuk heette heel toepasselijk Cleaning up the Mess, want een rommeltje was het geworden. Maar juist dat was er zo leuk aan.

Met The Floating Admiral  herontdekte ik het plezier van het zinloos puzzelen en sindsdien lust ik af en toe wel weer een klassiek moordmysterie.

Puzzelen en griezelen

Het meest mysterieuze aller klassieke moordmysteries is natuurlijk de gesloten kamer, waarin een lijk wordt gevonden in een kamer die van binnenuit helemaal afgesloten is, en met een spoorloze moordenaar. Het is dus onmogelijk dat het slachtoffer in die kamer vermoord is en toch is het zo. Aan de vernuftige detective om het uit te klaren.

Het genre werd geschapen door Edgar Allen Poe met The Murders in the Rue Morgue, geloof ik, maar ik heb Poe zijn griezelverhalen altijd veel beter gevonden dan zijn (voorlopers van) detectiveverhalen, al hebben ook die vaak een macaber kantje.

Eén van de leukere geslotenkamermysteries vond ik The King is Dead, van Ellery Queen.  Dat boekje maakte deel uit van een partij detectivepockets die ik eens op de kop heb getikt in een tweedehandswinkel. Vijftig cent per roman, dat kon niet fout gaan, dacht ik, maar deze Ellery Queen was helaas toch de enige die ik met plezier gelezen heb.

Nochtans zijn de speurders in The King is Dead weinig interessant, en is het hele decor is belachelijk. Maar op het einde lijkt zelfs dat decor enige zin te krijgen en de ontknoping is vernuftig, maar je had het als lezer wél zelf kunnen uitvinden. Toch wel leuk entertainment, eigenlijk, dat puzzelen.

De beste gesloten kamer

Naar dat soort entertainment was ik opnieuw op zoek, toen ik nog maar eens op een anonieme vlieghaven stond zonder lectuur in mijn handbagage. Niet dat ik zo vaak vlieg, maar ik vergeet vaak boeken. In de lokale boekhandel vond ik deze keer iets dat De gesloten kamer heette. Ideaal leek me dat. De omslag zag er ook mooi en modern uit. Bij wijnen ligt de periode dat ik afging op de vormgeving van het etiket ver achter me, maar bij boeken wil ik me nog wel eens laten verleiden.

De gesloten kamer bleek bovendien geschreven door ‘Sjöwall &Wahlöö’. Die namen vond ik zo grappig dat ik het boek meteen kocht (ook dat doe ik niet meer bij wijnen). Maar het kamermysterie bleek ondergeschikt aan de depressie van de rechercheur en tegelijk werd het onderzoek naar een reeks bankovervallen hilarisch beschreven. Het mysterie raakte wel opgelost (op banale wijze, en dat was heel gepast) maar het boek was veel meer dan dat, en vooral veel beter.

Toen bleek natuurlijk dat Maj Sjöwall en Per Wahlöö Bijzonder Grote Namen uit de Skandinavische detectiveschool zijn, om niet te zeggen dat ze die hele school met hun tweetjes hadden opgebouwd, of in elk geval de funderingen hadden gegoten en de ruwbouw hadden gezet. Ze schreven samen tien romans over inspecteur Martin Beck. Ik besloot die alle tien te kopen.

Een fraaie verzameling

Ik ben eigenlijk niet zo’n verzamelaar, het kost je veel tijd en geld en in volledige reeksen  zit onvermijdelijk ook veel rommel (het verzameld werk van Elvis Presley). Maar tien is een overzichtelijk aantal, de pocketversies zijn erg goedkoop en ik had me geïnformeerd: Sjöwall en Wahlöö schreven geen rommel. Om er een beetje een sport van te maken, besloot ik dat ze alleen mocht kopen in boekhandels van luchthavens, treinstations en andere plaatsen met onpersoonlijke boekhandels.

Zo heb ik nu vijf van de tien romans verzameld. Ze staan in mooie kleurtjes naast mekaar te blinken in mijn boekenkast. Ze waren tot nu allemaal erg prettig om lezen, allemaal topkwaliteit.

Dat wordt overigens bevestigd door de blurbs op de omslagen, waar obscure en mindere obscure Nederlandse bladen het boek aanprijzen. Van deze vijf boeken zijn er namelijk al drie het beste deel van de reeks.

beck_03.jpeg De verschrikkelijke man uit.indd beck_02.jpeg

Een reeks met alleen maar hoogtepunten: ik kan niet wachten tot ik de volgende vijf boeken ergens vind.

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s