Skip to content

Het checken der feiten der feitencheckers

22 augustus 2012

Waaraan herkent men een goede redactie? Aan hun afdeling fact checking! Fact checkers controleren de gegevens in een artikel op hun waarheidsgehalte vóór de publicatie. Als ze een foutje vinden, dan werkt de journalist zijn stuk bij en zo komen we tot een betere verslaggeving, gebaseerd op correcte gegevens. Goed bedacht vinden wij dat, zo’n dienst met feitennatrekkers.

Maar er is ook een vervelend probleem met die fact checkers. Als ze een foutje vinden, dan werkt de journalist zijn stuk bij en zo komen we tot tragere verslaggeving, met teveel nuances, die meer geld kost. Dat kan je niet maken als uitgever. Maar dat wil niet zeggen dat je fact checking moet afschaffen.

De Morgen heeft iets beters bedacht. In plaats fact checkers in stilte en achter de schermen te laten werken, waar ze journalisten maar op de zenuwen werken, kan je hen beter zelf stukken laten schrijven. Goed voor het kwaliteitsimago van de krant en een hele verbetering voor de reporters, die nu tenminste in ijltempo stukken vol fouten kunnen publiceren. Twee keer winst voor de moderne krant!

Hoe werkt het in de praktijk? Nemen wij de laatste Feitenchecker van De Morgen er even bij. De Feitenchecker heet vandaag Lauren Heeffer (leuke naam) en zij onderzoekt de stelling “Voedselprijzen stijgen door biobrandstof'”. Die uitspraak komt van Peter Brabeck, hoge pief bij voedselfabrikant Nestlé. Dat is natuurlijk geen objectieve bron, want die praatjesmaker zoekt gewoon een excuus voor de hoge prijs van Smarties! Goed gezien van Lauren Heeffer.

Om die uitspraak op haar waarheidsgehalte te controleren, haalt zij er daarom een neutrale specialist bij. Bijvoorbeeld Wim Soetaert van de vakgroep Biochemische en Microbiële Technologie aan Universiteit Gent. En die neutrale specialist stelt:

“Die uitspraak is kort door de bocht en is ingegeven door Mr. Brabecks eigen agenda. Twee procent van het voedsel gaat naar biobrandstof. Dat zou dan plots de hoofdoorzaak zijn? Het is een gemakkelijk verhaal om te communiceren, maar niet de waarheid. De voedingsindustrie heeft alle baat bij lage voedselprijzen. Dan hoor je ze niet. Nu dat de prijzen stijgen door de slechte oogst en extra vraag, reageren ze.” Speculanten en het klimaat spelen een grotere rol vindt Soetaert en net aan dat laatste probeert biobrandstof iets te doen.

En zo komt Lauren Heeffer tot de conclusie:

Conclusie: Slechts een klein percentage van de stijgende prijzen is te wijten aan biobrandstof.

Dat is dan ook weer uitgeklaard. Maar tiens. Wacht even. Wát zegt die Soetaert?

Die uitspraak is kort door de bocht en is ingegeven door Mr. Brabecks eigen agenda. Twee procent van het voedsel gaat naar biobrandstof. Dat zou dan plots de hoofdoorzaak zijn? Het is een gemakkelijk verhaal om te communiceren, maar niet de waarheid. De voedingsindustrie heeft alle baat bij lage voedselprijzen. Dan hoor je ze niet. Nu dat de prijzen stijgen door de slechte oogst en extra vraag, reageren ze.

Vindt u ook niet dat dat nogal… tja, vijandig klinkt? Heeft Soetaert iets tegen Brabeck of tegen Nestlé? Heeft hij iets tegen de hele voedingsindustrie? Dat moet haast wel. Maar waarom dan? Is Soetaert een macrobioot? Heeft hij ooit verkeerd belegd in Nestlé? Is zijn vrouw er misschien vanonder gemuisd met Brabeck? Een nader onderzoek naar Wim Soetaert en zijn motieven dringt zich op.

En omdat Lauren Heeffer dat niet heeft gedaan, hebben wij het helaas zelf moeten doen. Dat kostte ons ongeveer een kwartier, en als de site van het Staatsblad fatsoenlijk zou functioneren zou het ons hoop en al drie minuten hebben gekost. Wij zeggen het er maar bij, opdat u zou weten hoe verschrikkelijk weinig moeite een beetje fact checking soms maar kost.

Soetaert werkt bij de vakgroep Biochemische en Microbiële Technologie aan Universiteit Gent, zegt De Morgen zelf. Je stelt je meteen de vraag: wat weet zo’n biochemicus van voedselprijzen? Waarom hebben ze geen econoom gezocht, die hangen daar toch ook rond aan de Universiteit Gent?

Maar kijk eens aan. Wim Soetaert blijkt ook de oprichter en voorzitter van een sympathieke vzw genaamd Ghent Bio-Eenergy Valley, “een non-profit organisatie die de ontwikkeling van duurzame bio-energie activiteiten ondersteunt en de daaruit resulterende economische groei in de regio van Gent, België.”

Bio-energie dus. Wij denken willekeurig aan biobrandstof. Of niet zo willekeurig, want Wim Soetaert heeft ook een boek geschreven met de titel Biofuels. En hij is natuurlijk ook de oprichter en directeur van Bio Base Europe Pilot Plant dat zich onder meer met, wie had dat durven denken, biobrandstof bezighoudt.

Daar is natuurlijk helemaal niets mis mee; wie zouden wij zijn om het werk van professor doctor Wim Karel Geert Soetaert in twijfel te trekken? Maar nu we weten dat  Soetaert een voorvechter van biobrandstof is, snappen we waarom hij op giftige toon ontkent dat biobrandstof de voedselprijzen opdrijft. Wij zouden bijna durven zeggen: Soetaerts uitspraken zijn kort door de bocht en ingegeven door zijn eigen agenda.

Soetaert is wellicht de geschikte man om advies te geven over die biomassacentrale in uw achtertuintje, maar absoluut niet om de uitspraken van Nestlé over biobrandstof objectief te beoordelen. Sterke journalistiek toch: het weerleggen van uitspraken van een gekleurde bron door een nóg gekleurdere bron als autoriteit aan te halen. Goed gedaan van Lauren Heeffer.

Weet u waar de rubriek Feitenchecker in De Morgen deugd van zou hebben? Van een fact checker, die de gegevens in een stuk controleert op hun waarheidsgehalte.

Geconfronteerd met deze indringende blik gaan de meeste feiten snel tot bekentenissen over.

LINKS:

3 reacties leave one →
  1. 22 augustus 2012 18:07

    “De voedingsindustrie heeft alle baat bij lage voedselprijzen” is overigens een vreemde eend in de doorgaans van inhaligheid beschuldigende bijt der linksigen. Mutatis mutandis heb ik “de energiesector heeft alle baat bij lage energieprijzen” of “de arbeiders hebben baat bij lage lonen (= prijs van arbeid)” nog niet dikwijls gehoord.

  2. 22 augustus 2012 20:27

    Een heel vreemde eend is dat inderdaad. De Smarties van Nestlé groeien immers aan Smartiesbomen. Dus welke baten heeft Nestlé bij lage prijzen voor suiker en cacao? Wij snappen er ook niks van. Waar zit Paul D’Hoore als je hem nodig hebt?

  3. Knotwilg permalink
    23 augustus 2012 00:16

    Ik was vergeten dat suiker en cacao produceren geen deel uitmaakt van de voedselindustrie. Als Paul de productiefactor wil zijn voor een geraffineerde analyse, beloof ik geen goedkoop commentaar meer te geven.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s