Skip to content

Kust allemaal mijn kloten. Letterlijk.

26 januari 2010

In de wedloop om almaar sterkere formuleringen te vinden voor gelijk welke gebeurtenis, klein of groot, snijdt één procédé nog minder hout dan alle andere. Letterlijk. Dat is het schuldige woord – gesteld dat woorden schuld kunnen dragen, wat vanzelfsprekend een barbaarse hypothese is.

Het kan in vier stadia, die ik hier voorstel van flauw maar onschadelijk tot acht- en ergerlijk.

1. Je kiest een kleurrijke uitdrukking die wonderwel past bij de inhoud van je verhaal, en je expliciteert die spitse vondst met het beklaagde woord.

Bijvoorbeeld:

Wij wachten enkel nog op de goedkeuring van het bouwdossier om het hele project letterlijk in de steigers te zetten.

2. Je kiest een kleurrijke uitdrukking die op zichzelf weliswaar uit de realiteit zou kunnen zijn gegrepen, maar het in jouw specifieke geval niet is. Toch voeg je daar een overbodig woord aan toe.

Bijvoorbeeld:

Het bulderlachende kale hoofd van ANC-leider Jacob Zuma hangt aan iedere straatpaal, met boven hem, een beetje brutaal, in grote letters COPE, de nieuwe partij van de afvalligen die Zuma letterlijk als een hete adem in zijn nek voelt.

Dit voorbeeld is des te frappanter omdat de ‘als’ die ‘letterlijk’ volgt per definitie wijst op figuurlijk gebruik.

3. Je kiest een kleurrijke uitdrukking die niet meer is dan dat en toont je onvermogen om op een intelligente manier met taal om te gaan door te eindigen met het bekende woord.

Bijvoorbeeld:

Het was een donderslag bij heldere hemel. Letterlijk.

(gehoord op het Journaal, te verdwaasd om te onthouden in welk item; het had alleszins niets met onweders te maken)

4. Je legt een gezegde op het figuurlijke aambeeld, bewerkt het tot het bij wijze van spreken in je kraam past en gebruikt het dan zo letterlijk mogelijk.

Een uitstekend voorbeeld hiervan is de casus-Ramaekers, die enkele dagen geleden door Nonkel Emile aan de kaak werd gesteld.

8 reacties leave one →
  1. 26 januari 2010 16:45

    Je neemt me de woorden uit de mond. Letterlijk!

  2. 26 januari 2010 16:55

    Mocht ik even bedreven zijn in het overmatig hanteren van leestekens, accenten en kapitalen (al dan niet gecursiveerde kapitalen), je zou nog gelijk hebben ook.

  3. De Nonkel permalink
    27 januari 2010 07:03

    Nog erger is de aankondiging op Klara, enkele jaren geleden, van een concert dat de toeschouwer
    “… letterlijk en figuurlijk in vuur en vlam” zou zetten.

  4. 27 januari 2010 23:06

    Een lachertje deze blogpost. Letterlijk.

  5. 29 januari 2010 13:21

    Ik rol over de grond van het lachen. Gelukkig figuurlijk.

  6. Knotwilg permalink
    29 januari 2010 21:37

    Zitten mee in de beklaagdenbank:

    – “te pas maar vooral te onpas” (schuldig)
    – “onwaarschijnlijk” en andere hyperbolen (hebben geen kwaad in de zin, maar worden gemanipuleerd door het wereldje). Zoals in: “Het is een onwaarschijnlijk beleefde man” (een zere rug van al het buigen) of “Ik zag fragmenten uit je nieuwe film. Het ziet er onwaarschijnijk mooi uit.” (wreef ze zich maar écht de ogen uit)

  7. Juffrouw Mathilde permalink
    31 januari 2010 18:03

    Als ‘letterlijk’ de enige taalfout was die op radio 1 te horen was, zou juffrouw Mathilde beter slapen. Maar niet versaagd: we gebruiken radio 1, in casu het programma De Ochtend, ter lering en vermaak van het hele gezin: we maken er een spel van aan het ontbijt. We concentreren ons op de taal van de journalisten, want als we ook nog eens zouden noteren wat de parade van politici en deskundigen ‘naar het publiek toe’ uitkraamt, geraken we niet meer op het werk vandaag.
    De regels van het spel zijn simpel: één punt voor elke ‘dank je wel’ na een interview in de u-vorm, één punt voor elke ‘dank u wel’ na een interview in de jij-vorm, dat is al een begin. ‘Dank-e-wel’, met een doffe e in het midden, krijgt anderhalf punt. Het van onze noorderburen geïmporteerde onding ‘zeg maar’ krijgt slechts een halt punt. Gebruik van overbodig Engels en lelijke anglicismen: twee punten (al tellen ‘opportuniteit’, ‘in the picture’ en ‘een quote’ niet meer mee, want dan is het spel te rap gedaan). Dwaze taalfouten en bizarre verzinseltjes van de journalisten: drie punten. Bonuspunten zijn te verdienen voor wie gehoord heeft dat de journalist een gesprekje weer eens op een ontstellende manier afsluit.
    Een voorbeeld: va, moe, Rozemieke en kleine Benny zitten aan de ontbijttafel, dinsdag 26 januari 2010. De eerste punten zijn snel binnen met een foute ‘dank je wel’ hier en een foute ‘dank je wel’ daar, dit is nog maar routinewerk. De jury (moe) kent Rozemieke een extra punt toe als ze gehoord heeft dat vandaag de werknemers van Opel getutoyeerd worden, maar dat de voorzitter van de werkgeversorganisatie VBO beleefd met ‘u’ wordt aangesproken. Kleine Benny komt echter sterk terug als hij hoort dat in een gesprek met minister Vanackere de journaliste weer maar eens van ‘u’ naar ‘je’ verspringt: “Wat is je indruk van …” De mannen van het B-FAST team, net terug uit Haïti, worden in de jij-vorm aangesproken, behalve ééntje die vreemd genoeg ‘u’ krijgt. Benny krijgt een bonuspunt voor zijn hypothese dat de met ‘u’ aangesproken man misschien een ondernemer is van het VBO. Fouten bij de voornaamwoorden, daar zijn punten mee te verdienen in dit spel! Zus krijgt een punt voor de sentimentele vraag aan de man van het B-FAST team hoe het voelde om “de kindjes terug in de armen te kunnen nemen”, maar Benny wint toch deze ronde met de nog sentimentelere vraag “hoe je ginder in Haïti de slachtoffers kan troosten.” Rozemieke bijt van zich af met de vondst van de dubbele negatief: “Er gebeurt nooit niks”, als de journalist klaagt over het gebrek aan daadkracht bij de Voetbalbond. Kleine Benny hoort een journalist echter zeggen: “Kan u eens een voorbeeld geven van disrespect voor ondernemers?” Hij krijgt twee punten van moe, maar zijn zus slaat onverbiddelijk terug als de journaliste een gesprekje over het al dan niet bouwen van windmolenparken in de zee afsluit met: “We moeten dat verstandig aanpakken en u blijft dat monitorren voor ons.” Baf, die zit. Lelijke taalfout plus neerbuigende grootheidswaanzin, dat is wel vijf punten waard. Rozemieke wint.
    Terwijl va geduldig aan zijn dochtertje uitlegt dat die mevrouw niet echt iets te zeggen heeft over de windmolenparken van Vlaanderen en moe de ontbijttafel afruimt, is kleine Benny de enige die de journaliste op het einde van het programma nog vriendelijk ‘dada’ hoort zeggen tegen radioluisterend Vlaanderen. Dada. Ze hebben hem moeten afvoeren met de ambulance.
    Hoe zei men dat vroeger? De Vlaamse taal is wonderzoet, voor wie haar geen geweld aandoet. Arm Vlaanderen.

  8. Knotwilg permalink
    2 februari 2010 09:51

    Laat de puberteit aanrukken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s