Het ligaturenmysterie

Geachte mijnheer de art director van De Morgen,

ik weet dat uw krant al twee keer een European Newspaper Award heeft gewonnen voor haar lay-out. Met de laatste vernieuwing was dat wat mij betreft ook verdiend. Maar laatst betrapte ik Yves Desmet op een leugentje over lettertypes. Ik heb sindsdien wat onderzoek gedaan en ik zie mij geconfronteerd met een vreemd raadsel in uw typografie.

De schreefletter die u gebruikt heet Capitolium en is ontworpen door Gerard Unger, een monument in het letterontwerp. Hij heeft op Capitolium ook een variant gemaakt, Capitolium News, omdat lettertypes voor kranten speciale vereisten hebben.

Though Capitolium works well in most modern production processes and also on screens, it is too fragile for newsprint. For newspapers sturdier shapes were required as well as more characters to a line of text, and Capitolium News has a bigger x-height than Capitolium.

Dat schrijft Unger over Capitolium News. Maar u gebruikt die letter niet, hoewel u een krant bent (niet persoonlijk natuurlijk). Dat zie ik bijvoorbeeld aan de lijst met gebruikte lettertypes in de krant van vorig weekend op pagina 62. U gebruikt de gewone Capitolium.

Dat is uw goed recht, er zijn immers ook nadelen aan Capitolium News verbonden. Zo is de letter wat minder elegant, onder meer door de afwezigheid van ligaturen (de elegante verbindingen tussen twee letters die mekaar hinderen als ze naast mekaar staan). Daarom suggereert Unger zelf:

Of course the different varieties of the original Capitolium family can be combined with Capitolium News, for example for headlines on pages where other subjects than the news may require elegance or distinction.

Dat is dus duidelijk: Capitolium News: voor kranten, geen ligaturen, gebruikt u niet. Capitolium: niet voor kranten, wel ligaturen, gebruikt u niet.

Kan u mij dan verklaren wat deze draak van een non-ligatuur op diezelfde pagina staat te blinken?

‘tfi’ maakt deel uit van het woordt ‘catfight’, de titel van een artikel in de onvoloprezen Wax-bijlage. De ‘f’ is daar vier komma zes centimeter groot. Zelfs de meest typografisch ignorante luisteraar ziet wat er hier misloopt: de slurf van de ‘f’ hangt heel ellendig in de stip van de ‘i’. Dat moet toch beter kunnen? Ja, met een ligatuur! Maar die gebruikt u niet, om een voor mij onmogelijk te vatten reden.

Let op, dit is geen verwijt. Per slot van rekening bent u art director en ik werkloos. Ik begrijp het gewoon niet: u gebruikt de elegante versie, Capitolium, maar u laat de ligaturen er uit. Kan u voor mij dat ligaturenmysterie ontsluieren?

Met de gepaste achting,

Emile Plasky

Advertenties

Een gesmaakte zomereditie

Een hele week hebben commentatoren, ook in ernstige kranten, zich druk gemaakt om De Story van Jo Vally. In de weekendbijlages waagden sommigen zich zelfs aan een psychologische analyse van het fenomeen. Al die pittige kritiek las prettig en dus was ik aangenaam verrast toen VijfTV het programma opnieuw bleek uit te zenden gisteren! Gekeken, natuurlijk.

Ik moet zeggen: het was een monumentaal staaltje televisiekunst. Het verbaasde me dan ook niet dat daarover zo veel en zo ernstig werd geschreven. Wat me wel verbaasde, was dat geen van al die mediawatchers had opgemerkt dat niet Jo Vally en zijn vrouw Marcella figureerden, maar wel Lucas Van den Eynde en Sien Eggers in een extralange summer special van de succesreeks In De Gloria.

De balans van Spinal Graphix

Dit is mijn laatste werkdag bij mijn huidige werkgever. Binnen ongeveer twee uur zal ik werkloos zijn. Een drama, inderdaad, maar zoals alles is ook een drama relatief. In vergelijking met de job die ik niet meer heb, is geen job hebben véél beter. Dat blijkt als ik de balans opmaak.

Wat zal ik niet missen als ik hier straks de deur voor altijd achter me dicht trek (in volgorde van stijgende ergernis)?

  1. Dat hier al die tijd op het toilet dezelfde twee boeken lagen: een strip van Blake & Mortimer en weinig opwindend jubileumboek van MGM. Ik ken ze allebei van buiten nu.
  2. Dat je altijd nog spullen moest afwassen als je ging eten omdat er eigenlijk niet genoeg bestek was om de afwasmachine te gebruiken.
  3. Dat alle software illegaal of verouderd was, zodat je nooit patches kon downloaden om bugs op te lossen. Uren en uren tijd zijn daarmee verloren.
  4. Dat ik mij hier uren verveelde omdat ik geen werk had maar ook niet naar huis kon. En dat er ook geen initiatief werd genomen om meer werk te vinden.
  5. Dat hier nooit in iets geïnvesteerd werd. Niet in materiaal, niet in software, niet in opleiding.
  6. Dat ik mij soms schaamde voor het werk dat ik afleverde, omdat de baas het zo wou.
  7. Dat het hier altijd slecht verlucht en slecht verlicht was, waardoor ik ten laatste tegen twee uur in de namiddag doffe hoofdpijn kreeg.
  8. Dat het hier altijd naar sigaretten stonk omdat de baas lak had aan de wetgeving over roken op het werk.
  9. Dat de baas een compleet gebrek aan organisatie, visie en enthousiasme etaleerde. Met ‘een compleet gebrek’ bedoel ik niet ‘een tamelijk groot gebrek’. Ik bedoel daarmee: een compleet gebrek.
  10. Dat er aan dat alles niets maar dan ook niets te veranderen viel, omdat de baas potdoof was voor elke vraag, suggestie of opmerking.

Wat zal ik wel missen als ik hier straks de deur voor altijd achter me dicht trek?

  1. Mijn erg fijne collega’s en de ongelooflijke lol die we hadden ondanks de dagelijkse torenhoge frustraties over alle punten uit de andere lijst.

Dat is het wel zo’n beetje, denk ik. Heel veel zal ik niet missen. Meer niet dan wel, in elk geval.

Voor wie denkt dat dit allemaal overdreven is, zal ik een aantal van mijn belevenissen de volgende dagen posten. Hou de tag ‘Spinal Graphix‘ in de gaten.

Capitolium Italic, Yves Desmet. Altijd Capitolium Italic.

Met de redactionele verschuivingen bij De Morgen heeft het zinnetje waarop wij u attent maakten in een vorige uitzending ook de aandacht van andere perslui gekregen. Is het weinig verdekte kritiek van Yves Desmet op de nieuwe structuur? Verdorie, aan die piste hadden wij zelf niet eens gedacht! Maar in De Standaard legt Desmet zelf uit dat dat ook niet nodig was:

Toch verscheen maandag bij zijn commentaarstuk een heel opmerkelijk zinnetje onder zijn naam: (sorry, even vergeten wat ik momenteel ben). Uit protest tegen de wissel aan de top? ‘Geloof het of niet, maar dit slaat niet op mijn persoon. Het zinnetje is geplaatst door een lay-outer omdat er discussie was over het lettertype van het artikel. Achteraf is men vergeten die “interne memo, te schrappen, wat door de lezer inderdaad verkeerd kan worden begrepen.’

Klinkklare onzin, beste luisteraar. Het lettertype waarin de functie van de commentator wordt geplaatst, is altijd Capitolium Italic. Altijd en dus ook maandag. Waarom zou daar ooit discussie over zijn?

Luisteraar Robin legt ons verder uit hoe dat komt (of zou kunnen komen):

Wanneer een stijlcode niet herkent wordt, verschijnt er deze tekst, ofwel een boodschap van het programma aan de gebruiker “ik weet niet meer welk lettertype ik ben”.

Lay-outen doen ze bij De Morgen met QuarkXPress (QXP). Nu is dat inderdaad een verschrikkelijk programma, maar zo erg dat het foutmeldingen als extra tekst in je lay-out smokkelt is het nu ook weer niet.

QXP geeft geen foutmeldingen over niet herkende stijlcodes. Een niet herkend lettertype wordt gewoon naar het standaardlettertype omgezet, Helvetica bijvoorbeeld. Maar waarom zou QXP Capitolium Italic niet herkennen? De letter wordt elke dag gebruikt. Luisteraar Robin laat zich wat op de mouw spelden.

Ik ga niet beweren dat ik wél weet hoe dat vreemde zinnetje daar kwam, maar ik weet in elk geval wel hoe het niet kwam: er was geen discussie over Capitolium Italic en QXP gaf geen foutmelding over de stijlcode. Die verklaringen doen ons het ergste vrezen. Waarom zou Desmet hier over liegen?

Eindelijk plukken wij de vruchten van het kapitalisme

Ik word wel eens verweten een revisionair aartscommunist te zijn, die alles wat naar eigendom ruikt zou verachten en elke vorm van commercie in satanische rituelen zou vervloeken. Die verwijten zijn volledig correct, ik zal het niet ontkennen. Maar vandaag ben ik overtuigd dat commercie en marketing ook hun goede kanten hebben.

Want wat lees ik in De Tijd dat Knack zegt over De Morgen (waarover zouden kranten schrijven als ze mekaar niet hadden)? Er wordt geherstructureerd bij De Morgen! Yves Desmet zal blij zijn, hij krijgt alweer een nieuwe functie. Maar het echte goede nieuws zit in deze alinea:

Feit is dat de inkomsten uit advertenties volgens Knack fors dalen. Van alle titels bij De Persgroep zou De Morgen daar het meeste onder te lijden hebben. De pas gelanceerde bijlagen, waaronder Wax en Vamos, kunnen volgens het weekblad voorlopig maar weinig adverteerders bekoren.

Meestal ergert de economische logica die hoofdredacteurs hanteren als het hen uitkomt mij mateloos. Maar nu komt dat wel handig uit. Die weekendbijlagen zijn namelijk een dure affaire voor een krant als De Morgen. En blijkbaar slagen Wax en Vamos er niet in dat op te lossen.

Logisch, denken u en ik, want Wax en Vamos, dat is hol weekendgekakel zonder weerga. En als u en ik het niet lezen, wil een bedrijf er niet in adverteren en levert het De Morgen dus geen centen op. Ja, logisch vinden wij dat, maar blijkbaar heeft het enkele weken geduurd eer Klaus Van Isacker het ook inzag. Vermoedelijk leest hij wel de resultatenrekeningen maar niet de weekendbijlagen van zijn eigen krant.

Een beetje manager, en dat is Van Isacker toch, weet dan wat gedaan: het mes erin! Vamos en Wax, die leeghoofdige verspillingen van papier en inkt uit de weekendbijlage snijden! Komaan mijnheer Van Isacker, laat de marktwetten voor één keer in het voordeel van de kwaliteit van uw blad werken en schrap die handel. En dan past De Morgen in het weekend misschien ook weer in onze brievenbus.

“Dát is wat mij drijft!”

Soms komt een mens in Leuven. Meestal heeft hij daar spijt van.

Bijvoorbeeld omdat hij de ontiegelijk slecht gelay-oute Campuskrant onder ogen heeft gekregen, met als blikvanger het foeilelijke interview met rector Marc Vervenne. De laatste woorden van de man, die ook wel bekendstaat als zijnde slapper dan een penis die eindelijk ontspant na twaalf dagen aan een stuk in geërecteerde toestand te hebben verkeerd, zijn:

(…) het beleid aan deze universiteit is het werk van een ploeg. In de stijl die we tot nu steeds hebben gehanteerd: open, met grote bereidheid tot luisteren. Maar ook: kordaat en besluitvaardig.

Nu beschikt Campuskrant sowieso al niet over te weinig opslagruimte voor haar kritische instelling, maar dit is toch wel erg verdacht. En wat blijkt, als we ons licht opsteken bij de vliegen van het rectoraat? Het interview is er gekomen op nadrukkelijk vraag van de rector zelf en zijn kabinetschef Freddy Jochmans, die beiden vonden dat Vervenne de laatste tijd niet positief genoeg in de media was geweest.

Tja, de ijdelheid van een rector…