Zó werkt de markt, dommeriken
Nieuwe inzichten komen tot ons en wel dankzij een alweer verhelderend stukje in Knack. Knack is zichzelf aan het opwerken in ons lijstje met favoriete bladen, voornamelijk omdat de bijdragen van buitenstaanders steeds interessanter worden. Deze week verlicht Andreas Tirez, econoom en kernlid van de liberale denktank Liberales, onze arme geesten.
Het interpreteren van Tirez’ exposé is geen makkie, maar dat moet je ook niet verwachten van een econoom en voornaam lid van een beroemde denktank. Laat ons beginnen met de titel, die in elk geval duidelijk is: “Over koopkracht en de vrije markt”. Dat suggereert in zekere mate dat Tirez het onder meer over koopkracht zal hebben. En ja hoor, dat doet hij. Althans in de eerste paragraaf.
De laatste maanden worden we om de oren geslagen met prijsstijgingen van basisproducten. Die tasten onze koopkracht aan en werken de ongelijkheid in de hand. De bezorgdheid van de politici en de vakbonden is dus terecht. De oplossingen die aangedragen worden gaan van het opvolgen, controleren tot zelfs het aan banden leggen van de prijzen.
Daarna legt Tirez ons uit waarom het aan banden leggen van de prijzen niet nodig is: omdat de vrije markt, als ze maar vrij genoeg is, zichzelf corrigeert en de prijzen laat dalen. Als de prijzen stijgen, is dat dus omdat de markt niet vrij genoeg is, bijvoorbeeld door kartelvorming. In vier paragrafen doet Tirez uit de doeken wat kartels zijn en waarom ze schadelijk zijn. Hij besluit met een lofuiting aan liberalen die zich tegen kartelvorming verzetten, proficiat jongens, en klaar is zijn artikel.
Waar is die koopkracht eigenlijk gebleven, vroeg ik me eerst af. Maar toen snapte ik wat Tirez bedoelde: de verminderde koopkracht heeft niets te maken met grondstofprijzen of kredietcrisissen of zo. Kartelvorming: dat is het hele probleem. Toch weer wat bijgeleerd.
Toen de middelbare school nog lekker ouderwets expliciet het watervalmodel hanteerde, zaten de slimste en ijverigste in de Latijnse. Daarna gebeurde het volgende:
- De slimste en ijverigste deden Burgerlijk Ingenieur
- Wie niet door het toelatingsexamen raakte deed Wiskunde of Industrieel Ingenieur
- Die met een roeping deden Geneeskunde
- De lees- of praatgrage deden Germaanse of Romaanse.
- De buitenissige deden Klassieke of Filozofie
- De kinderen van notarissen en advocaten deden Rechten
Een paar deden Economie. Meestal degene die per ongeluk in de Latijnse waren gesukkeld. Ze waren in niks geïnteresseerd, hadden nergens aanleg voor, waren ook niet bepaald ijverig … maar ze wilden wel op kot.
Het heeft me dus altijd verbaasd dat onze maatschappij wordt gedreven en bepaald door economen. Ik kan ze maar moeilijk ernstig nemen. Als er eentje wat te hard roept, vraag ik hem om mij eens uit te leggen waarom een economie moet groeien. Dat volstaat meestal.
(snob àf)
Volgens ingewijden scheert u hier studenten Toegepaste Economische Wetenschappen, studenten Economische Wetenschappen en studenten Handelsingenieur over dezelfde kam. Ik gun het u van harte, maar ik vrees dat de toekomstige economen die u in uw schoolmodel determineert niet diegenen zijn die de maatschappij bestieren. Gelukkig maar, het is zo al erg genoeg.
Liberalisme is de filosofie van de hoop in een competitieve periode wanneer het kapitalisme zich in een hoogconjunctuur bevindt.
Fascisme, racisme, fanatisme en oorlog is de filosofie van de ondergang in een destructieve periode wanneer het kapitalisme zich in laagconjunctuur of crisis bevindt.
Wapen en drughandel is voor deze “zelfregulerende vrije marktperiode” de enige mogelijkheid die over blijft.
Spijtig genoeg zijn er mensenlevens nodig om deze ellende te ondergaan.
Karl Marx* 1867:*
“Owners of capital will stimulate the working class to buy more and more of expensive goods, houses and technology, pushing them to take more and more expensive credits, until their debt becomes unbearable. The unpaid debt will lead *to bankruptcy of banks, which will have to be nationalized, *and the State will have to take the road which will eventually lead to communism.”
Vrij vertaald:
“Bezitters van kapitaal zullen de werkende klasse aanmoedigen meer en meer dure goederen, huizen en technologie te verwerven,hen verplichtend meer en meer kostbare kredieten op te nemen tot hun schulden ondraagbaar worden.
De onbetaalde schuld zal tot bankroet leiden van banken die zullen moeten genationaliseerd worden en de Staat zal de weg moeten opgaan die uiteindelijk tot communisme leidt”
Vorige maand werden in Duitsland 300.000 boeken verkocht van “Das Kapital”van Karl Marx.
Zijn profetische woorden hebben zich helaas verwezenlijkt.
Wat nu?
Wie bewaakt de bewakers?